PageRank Checking Icon



Witaj. Jesteś
gościem na mojej stronie.
 
 
 
 
Emocje
 
  Procesy emocjonalne są ściśle związane z funkcjonowaniem układu limbicznego (układ struktur korowych i podkorowych mózgu biorący udział w regulacji zachowań emocjonalnych) jako układu interpretującego czynności struktur korowych z procesami neuroendokrynnymi i czynnością autonomicznego układu nerwowego. Znakomita większość badaczy zgadza się, aby odróżnić dwa odrębne zjawiska: emocje jako względnie nietrwałe stany afektywne, o wyraźnym wartościowaniu i silnym zabarwieniu. Składają się na nie wyraz mimiczny, pobudzenie fizjologiczne i subiektywne doznania. I drugie zjawisko: nastrój o znacznie mniejszym nasileniu i długim czasie trwania. Mac Lean zakłada, że w ludzkim mózgu wyodrębnić można trzy zróżnicowane systemy emocjonalne. Każdy z nich wyodrębnił się w innej fazie ewolucji. Najstarszą częścią mózgu kręgowców jest tak zwany mózg gadzi, zawierający prążkowie. Nowszą częścią jest mózg limbiczny, zwany mózgiem paleossaków (zawiera ciało migdałowate i przegrodę). Najnowszą strukturę stanowi kora nowa - mózg neossaków.
 

 
 
   Mózg gadzi ewolucyjnie najstarsza część. Istnieje u gadów, ptaków, i ssaków oraz stanowi podstawę zachowania u wszystkich tych zwierząt.  Odpowiada za zachowania umożliwiające codzienne życie i reagowanie na działania innych osobników własnego gatunku, na przykład oznaczanie terytorium i jego obronę, polowanie, formowanie grup społecznych wraz z ich hierarchią, migracje, regulacje temperatury ciała poprzez wystawianie się na promienie słoneczne lub ich unikanie, defekację. Pacjenci cierpiący na pląsawicę Huntingtona zwykle siedzą i nic spontanicznie nie robią, są jednak szczęśliwi, gdy mogą włączyć się w aktywność, którą ktoś inny im organizuje.
W mózgu paleossaków struktury układu limbicznego związane są ze sterowaniem zachowaniami nastawionymi na przetrwanie jednostki oraz przetrwanie gatunku (opieka nad dziećmi, dostarczanie im pożywienia, mechanizm przywiązania dziecięcego). Ssaki w przeciwieństwie do gadów są od siebie uzależnione. Układ limbiczny ma rozbudowane połączenia z podwzgórzem- strukturą, która kontroluje nie tylko działanie autonomicznego układu nerwowego, ale poprzez gruczoł przysadkowy- również system hormonalny. W badaniach wykazano, że stymulacja okolic przegrody zwykle wywołuje u ludzi pozytywne odczucia emocjonalne (ośrodek przyjemności). Natomiast ośrodkiem awersyjnym jest hipokamp. Pobudzenie jednego z tych ośrodków powoduje spadek drugiego. Ciało migdałowate nazwane przez J. LeDoux centralnym komputerem, dokonuje ewaluacji sygnałów napływających nerwami czuciowymi. Dzięki odpowiednim drogom nerwowym otrzymuje impulsy z obszarów kory związanych ze wzrokowym rozpoznawaniem obiektów i rozpoznawaniem dźwięków, a także ma rozległe połączenia z podwzgórzem, strukturą odpowiedzialną za zachowania emocjonalne. Badania na małpach dowiodły, że umieszczenie w mózgu samca w odpowiednim miejscu prowadzić może  na przykład  do erekcji penisa, ale zaimplantowanie jej o milimetr dalej wywołuje u małpy strach. Rozchodzenie się impulsów nerwowych do struktur mózgu, które sąsiadują z bezpośrednio pobudzanymi, może wyjaśniać odczuwanie przez ludzi mieszanki bardzo różnych (pozytywnych i negatywnych) emocji doświadczanych podczas oglądania horrorów czy filmów obrazujących katastrofy statków czy samolotów. Niemowlęta silnie reaktywne (szybsze tempo akcji serca na tydzień przed urodzeniem) dziedziczą niski próg pobudzenia ciała migdałowatego i jego połączeń z częścią boczną podwzgórza oraz z sympatycznym układem nerwowym, a także z systemami motorycznymi zawiadywanymi przez brzuszne części prążkowia. W procesie wychowania możemy wpływać na próg pobudzenia. Jak pokazało badanie, nastawienie obronne (wysoko reaktywni) u kotów ulega zanikowi w wyniku takich doświadczeń, jak kontakty z unieruchomionymi szczurami, co warunkach naturalnych odpowiada otrzymywaniu zranionej ofiary od kota rodzica .
   Trzeci etap ewolucji ludzkiego mózgu jest wyjątkowy w świecie ssaków. Struktura kory nowej zajmuje u ludzi około 80% objętości całego mózgu. Płaty czołowe mają bardzo wyraźne połączenia z systemem limbicznym. Istotnym elementem wyróżniający ludzki mózg jest funkcjonalne zróżnicowanie półkul mózgowych. Fakt ten ma duże znaczenia dla procesów emocjonalnych. Skrzyżowanie dróg nerwowych powoduje, że informacje ze świata zewnętrznego, uzyskiwane przy pomocy wzroku, docierają do obszarów po przeciwnych stronach. Ponadto prawa półkula jest ściślej związana z rozpoznawaniem emocji niż lewa. Obszary korowe prawej półkuli mają silniejsze połączenia z ciałem migdałowatym. W dzieciństwie prawa część kory rozwija się szybciej niż lewa (odpowiada w większym stopniu za operacje werbalne, symboliczne i analityczne). Specjalizacja półkulowa w przypadku doświadczania i ekspresji emocji przybiera inną formę: doświadczenie i ekspresję emocji pozytywnych sytuuje się raczej po lewej stronie a negatywnych po prawej. (R. J. Davidson) Lewostronne uszkodzenie płatów czołowych sprzyja pojawieniu się depresji a prawostronne powodują wystąpienie manii. 
   Procesy neuronalne są częścią każdego systemu wzbudzającego emocje. Informacja  przesyłana jest wzdłuż aksonu do synapsy (wyspecjalizowane połączenie z innym neuronem) z której uwalniane są neuroprzekaźniki. Substancji pobudzających i hamujących jest kilkadziesiąt. Należą do nich aminy, aminokwasy i peptydy. Ze względu na rolę, jaką odgrywają w przekazywaniu impulsów, są niezbędnym elementem pojawienia się emocji, ich rozpoznania i ekspresji. Zbyt wysoki lub zbyt niski poziom neuroprzekaźników prowadzi do zaburzeń w przekazywaniu informacji neuronalnych, a także do osobowościowych. Ponadto niezwykle złożoną rolę pełnią hormony ( przysadka, która jest bardzo silnie powiązana z podwzgórzem). Trzecia ważna grupa wpływająca na emocje to neuromodulatory, których większość stanowią peptydy. Wiadomo już, że niektóre tak zwane opiaty endogenne pełnią bardzo ważną funkcję w modulowaniu odczuć bólowych. System neuronalny jest aktywatorem, który jest zarówno konieczny, jak i wystarczającą przyczyną wzbudzania emocji. Jak wykazał R. Zając wraz ze swoimi współpracownikami, napięcie różnych mięśni twarzy wpływa modyfikująco na ilość krwi napływającej do mózgu, a w konsekwencji, na jego temperaturę co z kolei ma wpływ na pewne procesy neurochemiczne, wywołujące subiektywne odczucie o charakterze emocjonalnym. Ochładzanie mózgu powoduje emocjonalne odczucie przyjemności, podwyższanie temperatury mózgu- odczucia awersyjne. 
   Jak twierdzi Nancy Kalish oksytocyna i wazopresyna, które są wydzielane podczas narastania pobudzenia seksualnego wyciskają swoje piętno na umyśle m.in. w ciele migdałowatym, gdzie powstają wspomnienia nasycone silną dawką emocji. Wspomnienia te pozostają nieuświadomione, do czasu, aż na przykład dawna ukochana zadzwoni i sprawi, że powrócą z cała siłą na powierzchnię.
   Izard zakłada, że system neuronalny nieustannie zmienia swą spontaniczną aktywność wzbudzając na przykład zainteresowanie, skłaniające człowieka do eksploracji. Do procesów sensomotorycznych mających związek z generowaniem emocji zalicza się: centralną aktywność eferentną, ekspresję twarzy, wygląd sylwetki, zachowania instrumentalne i napięcie mięśni. J. H. Risknind wykazał, że przygarbiona i skulona sylwetka nasilała przeżywane odczucia smutku i zniechęcenia, ale właśnie taka sylwetka pozwalała szybciej badanym uwolnić się od zniechęcenia i podjąć jakąś aktywność. Istnieje również hipoteza, że jedna emocja może generować inną. Smutek skłania człowieka do bierności i co ma sens w warunkach całkowitej beznadziejności sytuacji. Organizm nie traci wówczas energii na próżno. Od czasu do czasu warto sprawdzić czy coś się nie zmieniło na korzyść. Pojawienie się złości, która pobudza organizm do działania nastawionego na usunięcie przeszkód w osiągnięciu celu, wyraźnie temu sprzyja. Niewykluczone, że w toku ewolucji obie te emocje połączyły się w jeden dynamiczny system, optymalizujący funkcjonowanie człowieka. 
  

 
   Kolejną tezą, z którą zgadza się Izard jest teza, że procesy poznawcze odgrywają ogromną rolę w generowaniu emocji, ale podkreśla, że stanowią one tylko jeden z czterech systemów aktywacji. Choć możemy nie zdawać sobie z tego sprawy, poznawcze mechanizmy wzbudzania emocji same są uzależnione od procesów emocjonalnych. Teoria biologicznego sprzężenia zwrotnego mówi: „każdej zmianie stanu fizjologicznego towarzyszy odpowiadająca jej zmiana stanu umysłowego i emocjonalnego, świadomego lub podświadomego”.

 

Pacjent budzi się z narkozy rozradowany!
Lekarz- niech pan się tak nie cieszy, bo chirurg mógł zaszyć nożyczki albo chustę.
Otwierają się drzwi i wchodzi ordynator: nie widział ktoś mojego parasola?- pyta.

Źródło:
Doliński D.2000, Mechanizmy wzbudzania emocji, w: Strejlau J. red Psychologia, Podręcznik akademicki T II, Gdańsk, GWP
Ekman P., Davidson R.2000 Natura emocji, Gdańsk, GWP
Łukaszewski W. Nawroty do namiętności z przeszłości, w” Charaktery, czerwiec 2008  Gdańsk, GWP

 
 
 
 

 

 

Wspierane przez Hosting o12.pl
© 2007 - 2011 Created Piotr & Jerzy Ratajczak