Depresja.

 

 

 

 

Depresje dotykają ok. 12% mężczyzn i 20% kobiet. Istotną funkcję pełnią neurotransmitery:

• Acetylocholina odpowiada za pamięć i uczenie się,

• Dopamina za motorykę i motywację,

• Serotonina za nastrój, depresję,

• Noradrenalina za uwagę i koncentrację.

Strategie zapewniające przeżycie i pomyślną reprodukcję wymagają adaptacji do zmiennych warunków otoczenia, a więc wysokiego stopnia plastyczności. Plastyczność mózgu to zdolność do modyfikacji organizacji jego połączeń neuronalnych pod wpływem bodźców. Polega ona m.in. na wytwarzaniu uprzywilejowanych dróg obiegu informacji co wymaga: selekcji neuronów, zwiększenia liczby połączeń między nimi i uwalniania zwiększonej ilości neurotransmiterów. Ostateczna adaptacja mózgu jest kompromisem między koniecznością utrzymania starych struktur i ich przebudowy. W wyniku zmian plastycznych, z wiekiem neurony kory mózgowej mogą albo się rozwijać, albo degenerować. Odkrycie Altmana dowiodło, że w dorosłym mózgu mogą tworzyć się neurony. Neurony nie dzielą się, ale mogą powstawać z komórek progenitorowych. Neurogeneza jest procesem bardzo korzystnym, sprzyja poprawie funkcji poznawczych. Procesy neurorozwojowe można pobudzić przez zmuszenie neuronów do pracy poprzez:

• Bombardowanie nowymi wrażeniami wymagającymi odpowiedzi

• Wysiłek fizyczny

• Restrykcje kaloryczne

• Wysiłek intelektualny.

Depresja to wynik utraty plastyczności mózgu, na którą mają wpływ geny, stres, spadek neurotrofin (czynnik wzrostu pochodzenia mózgowego), leki, starość, choroby somatyczne. Czynniki te prowadzą do zmian strukturalnych i funkcjonalnych w następstwie których pojawia się depresja.

 

Źródlo:

Ernst Mutschler, Kompendium   farmakologii i toksykologii, podręcznik medPharm, Wrocław 2007

1. Danysz i Z. Klienroka, Podstawy farmakologii
2. Stanisław Pużyński, Depresje i zaburzenie afektywne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL Warszawa 2002

 

 

BÓL

 

 

Ból jest integralnym elementem funkcjonowania każdego człowieka. Jest to subiektywne, bardzo nieprzyjemne wrażenie zmysłowe, powstające najczęściej na skutek uszkodzenia lub podrażnienia tkanki i obecnych
w niej tzw. nocyreceptorów (zakończeń nerwowych neuronów). Cechą wyróżniającą nocyreceptory z pośród wszystkich znanych receptorów, jest zjawisko sensytyzacji. Normalnie receptory poddane przewlekłemu drażnieniu , stają się coraz mniej wrażliwe, na kolejne bodźce. Nie dotyczy to jednak nocyceptorów, ból wywołany uszkodzeniem utrzymuje się przez dłuższy czas.

Bólowi także towarzyszą  objawy ze strony współczulnego układu nerwowego, takie jak przyspieszenie akcji serca czy wzrost ciśnienia tętniczego. Ból, szczególnie ten przewlekły, wywołuje także specyficzny stan emocjonalny, uniemożliwiający człowiekowi normalne funkcjonowanie. poszczególni ludzie różnią się między sobą tzw. progiem wrażliwości na ból. Według badań kobiety odczuwają dolegliwości bólowe silniej, lecz są w stanie znieść ich więcej niż mężczyźni. Wrażliwość na ból ma silne podłoże psychologiczne. Pozytywne nastawienie i optymistyczny nastrój pozwalają na znacznie łatwiejszą i skuteczniejszą walkę z bólem. Natomiast u osób znerwicowanych, depresyjnych często obserwuje się ból psychogenny, stanowiący ucieczkę przed problemami emocjonalnymi.

Najczęściej w zależności od miejsca i okoliczności powstania wyróżnia się ból: somatyczny, trzewny, neuropatyczny. Ból somatyczny jest dobrze zlokalizowany, jeśli w wyniku uszkodzenia skóry określa się go jako ból powierzchniowy, gdy natomiast pochodzi ze stawów, kości lub mięśni, stanowi ból głęboki. Ból powierzchniowy można podzielić na dwa rodzaje:

• pierwotny; odczuwany natychmiast, np. po ukłuciu szpilką

• wtórny; występujący po krótkim okresie utajenia.

Ból trzewny ma charakter rozlany, promieniujący często do odległych okolic ciała, i w tym rodzaju bólu przeważa komponent autonomiczny.

Endorfiny i opoidy działają na te same receptory opoidowe i są endogennymi agonistami receptorów układów hamujących doznania bólowe. Endorfiny hamują uwalnianie mediatorów uwalniających impulsy bólowe (np. glutamina, substancja P) w wyniku czego zmniejsza się ilość przewodzonych nocyceptywnych potencjałów czynnościowych.

Ból jest zjawiskiem fizjologicznym niezbędnym z życiowego punktu widzenia. Jeśli jednak w następstwie procesów przewlekłych utraci on swój ostrzegawczy charakter, staje się bólem patologicznym. Powtarzane pobudzenie nocyceptorów prowadzi do ich uwrażliwienia (nadwrażliwość obwodowa) a także zmian wrażliwości w obrębie rdzenia kręgowego (nadwrażliwość ośrodkowa). W nadwrażliwości obwodowej obniżeniu ulega próg pobudzenia w następstwie nasilonego tworzenia lub uwalniania mediatorów bólu.

Jeśli nie zapobiegnie się tym mechanizmom powstawania ośrodkowej nadwrażliwości lub odpowiednio wcześnie się ich nie przerwie, ból (także psychogenny) może ulec przewlekłemu utrwaleniu (tzw. zapamiętanie doznań bólowych) bardzo źle poddającemu się farmakologii.

Korzystnym sposobem radzenia sobie z bólem jest odangażowanie uwagi.

 

Źródło:

Ernst Mutschler, Kompendium   farmakologii i toksykologii, podręcznik medPharm, Wrocław 2007

Ból psychogenny – Nowa Medycyna - Terapia bólu
 

 

 

Neurodegeneracja

 

 

Choroby neurodegeneracyjne, a wśród nich najczęściej występujące choroba Alzheimera i Parkinsona są obecnie jednymi z najpoważniejszych schorzeń z jakimi zmaga się ludzkość. Starzenie się ludzkiej populacji jest czynnikiem wzrostu częstości ich występowania. Wraz z wiekiem tracimy zdolność człowieka do utrzymywania homeostazy w odpowiedzi na czynniki środowiskowe. Odziedziczony genotyp, u młodego człowieka ma duże zdolności regeneracyjne, decyduje o możliwościach przystosowawczych do zmiennych warunków życia oraz o szybkości przebiegu fizjologicznego starzenia się człowieka. Należy zauważyć, że proces starzenia się człowieka zależy w dużej mierze od genotypu
i u różnych osobników żyjących w takim samym środowisku jest różny.

Neurodegeneracja czyli postępujący proces zwyrodnienia komórek nerwowych leży u podstaw chorób układu nerwowego. Neurodegeneracja jest wynikiem wytworzenia się zdegenerowanych form białka, które tworzy nierozpuszczalne złogi. Dotychczasowe obserwacje przebiegu chorób neurodegeneracyjnych i towarzyszących im zmian w morfologii komórek nerwowych wskazuje, że patologiczne mechanizmy wyodrębnionych klinicznie jednostek chorobowych nakładają się. Ogólnie więc jest to proces zwyrodnienia mózgu, mający wspólne podłoże, którym jest agregacja zdegenerowanych białek.

W odniesieniu do choroby Parkinsona, podobnie jak w odniesieniu do większości chorób zwyrodnieniowych układu nerwowego bierze się pod uwagę różne możliwości:

• Błąd genetyczny, prowadzący do zaburzeń przemiany białkowej
  w komórce
• Działanie toksyny egzo lub endogennej
• Działanie czynnika infekcyjnego swoiście lub nieswoiście niszczącego wybrane struktury układu nerwowego
• Przedwczesne uruchomienie genetycznie zaprogramowanego starzenia danej struktury układu nerwowego.
   

Najpowszechniej występującą chorobą neurodegeneracyjną jest choroba Parkinsona, która dotyka 1-2% całej populacji ludzkiej. Choroba ta charakteryzuje się:

• sztywnością mięśniową
• zubożeniem ruchowym (bradykinezja-spowolnienie ruchowe czy akinezja-bezruch)
• drżenie (tremor).

Do objawów wtórnych zalicza się: niestabilność postawy ciała, zaburzenia chodu, spowolnienie przełykania, maskowata twarz i inne. Pierwotną przyczyną choroby Parkinsona jest uszkodzenie szlaku czarno-prążkowiowego, tworzonego przez dopaminowe neurony części zbitej istoty czarnej wysyłające aksony do prążkowia (jadra ogoniastego i łupiny, które prowadzi do potężnych 80-90% ubytków dopaminy. U chorych na Parkinsona większość neuronów dopaminowych szlaku czarno-prążkowiowego ulega degeneracji zanim dojdzie do pojawienia się pierwszych objawów parkinsonowskich, a ich ilość nadal spada w czasie trwania choroby.

Przyszłość terapii tych obecnie nieuleczalnych schorzeń należeć będzie do wczesnego zastosowania odpowiednich działań ochronnych przy równoczesnym spełnieniu warunku jak najwcześniejszego ich rozpoznania. W badaniach wykazano m.in. neuroprotekcyjne działanie aspiryny, najprawdopodobniej poprzez wychwyt wolnych rodników.

 

 

Źródło:

Ernst Mutschler, Kompendium   farmakologii i toksykologii, podręcznik medPharm, Wrocław 2007

 

 

 

 

Opis i analiza przypadku (imię ucznia zostało wybrane losowo)

Osoby lekko upośledzone umysłowo różnią się od normalnych w zakresie percepcji wzrokowej, słuchowej itp. Spostrzeżenia ich są niedokładne. Mają upośledzoną percepcje kształtów geometrycznych, zdolności do analizy i syntezy wzrokowej elementów tworzących figury geometryczne, percepcji wzrokowej stosunków przestrzennych i innych. Powoli, w wyniku postępującego wieku życia i nauczania, wzrasta trwałość uwagi dowolnej, a także podzielność uwagi. Jest ona jednak mniejsza w porównaniu
z dziećmi o prawidłowym rozwoju umysłowym, mają gorszą pamięć logiczną, zarówno świeżą, jak i trwałą. Nie stwierdza się różnic w zakresie pamięci mechanicznej, skojarzeniowej, zarówno świeżej, jak i trwałej. Stąd wniosek, że z niedorozwojem umysłowym wiąże się przede wszystkim upośledzenie pamięci logicznej. Mają trudności w zapamiętaniu treści powiązanych logicznie. Pojawiają się zmyślenia i konfabulacyjne uzupełnienia luk pamięciowych. U dzieci lekko upośledzonych umysłowo stwierdza się uboższy zasób słów. Zaburzenia mowy wpływają na powstawanie zaburzeń emocjonalnych, te zaś mogą pogłębiać trudności
w porozumiewaniu się werbalnym z otoczeniem. Wszyscy badacze podkreślają, że u dzieci, jak i u dorosłych lekko upośledzonych umysłowo jest upośledzone przede wszystkim myślenie abstrakcyjne; myślenie jest na niższym ewolucyjnie szczeblu rozwoju, ma ono charakter myślenia konkretno - obrazowego. Badania wykazują, że dzieci lekko upośledzone umysłowo różnią się od swoich normalnych kolegów o takim samym wieku umysłowym mierzonym skalą Wechslera tym, że mają mniejszy zasób pojęć liczbowych, gorzej wykonują operacje rachunkowe, mają gorszą zdolność klasyfikowania, ujmowania podobieństw i różnić, uogólniania, abstrahowania, gorzej rozumieją słowa oraz mają mniejsze zdolności analityczno - syntetyczne. Występuje u nich brak ujmowania znaczenia pojęcia na poziomie uogólnionym. Dokonując wyboru cech istotnych danego pojęcia, częściej jednak wyodrębniają cechy istotne o charakterze szczegółowym, a pomijają istotne cechy ogólne. Jest to spowodowane zaburzeniami w zdolności abstrahowania i uogólniania. Badania Sikory wskazują u dzieci i młodzieży lekko upośledzonej umysłowo na upośledzenie zdolności wnioskowania sylogistycznego, indukcyjnego oraz wnioskowania przez analogię.
Najmniejsza rozbieżność w porównaniu z dziećmi o prawidłowym rozwoju umysłowym zachodzi we wnioskowaniu z prostych stanów rzeczy. U osób lekko upośledzonych umysłowo stwierdza się niedorozwój uczuć wyższych, niestałość emocjonalną, impulsywność, agresywność, niepokój, niedomogę w zakresie mechanizmów kontroli a także niestabilną i nieadekwatną samoocenę. Osoby te różnią się od swoich rówieśników o prawidłowym rozwoju umysłowym gorszą samokontrolą, mniejszą odpowiedzialnością oraz mniejszym uspołecznieniem. Występuje u nich niższy ogólny poziom motoryczny. Stosunkowo najbardziej upośledzona jest precyzja ruchów, szybkość ruchów oraz umiejętność wykonywania ruchów równoczesnych,
a stosunkowo mniej koordynacja statyczna. Badania prowadzone nad cechami osobowości dzieci lekko upośledzonych umysłowo w wieku od 9 do 12 lat wykazują, iż są one schizotymiczne, niedojrzałe emocjonalnie, pobudliwe, mają obniżone samopoczucie, mniej dojrzały charakter, są bardziej skrępowane wewnętrznie, zwracają uwagę na względy towarzyskie, mają skłonność do obwiniania się oraz niedostatecznie panują nad sobą.

Tabela: Klasyfikacja stopni rozwoju i niedorozwoju oparta na odchyleniach standardowych

 

Odchylenie standardowe	Nazwa	Iloraz inteligencji w skali Wechslera
Mniejsze i równe -1,00	Rozwój prawidłowy (przeciętny)	85-100
Od -1,01 do -2,00	Rozwój niższy niż przeciętny	70-84
Od -2,01 do -3,00	Niedorozwój umysłowy lekkiego stopnia	55-69
Od -3,01 do -4,00	Niedorozwój umysłowy umiarkowanego stopnia	40-54
Od -4,01 do -5,00	Niedorozwój umysłowy znacznego stopnia	26-39
Większe niż -5,01	Niedorozwój umysłowy głębokiego stopnia	0-24

Ilorazy inteligencji mieszczące się między 70 - 84 w skali Wechslera (odchylenie standardowe -2,01 a -3,00) wskazują na lekkie upośledzenie umysłowe. Dzieci o takim stopniu upośledzenia kwalifikują się do szkół specjalnych dla lekko upośledzonych umysłowo.


Identyfikacja problemu

Jacek w chwili obecnej ma 17 lat i uczęszcza do pierwszej klasy gimnazjum w Szkole Specjalnej. Pochodzi z biednej, wielodzietnej rodziny zamieszkałej w środowisku wiejskim. W rodzinie nie występują patologie społeczne. Siostra przebywa w Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczym w Świnoujściu. Najprawdopodobniej matka ucznia jest analfabetką - sugestie aktualnego wychowawcy. Uczeń jest zadbany higienicznie. Rodzice bezrobotni, bez prawa do zasiłku. Warunki lokalowe rodziny to pokój, kuchnia i toaleta. Uczeń nie wykazuje zainteresowania nauką, osiąga bardzo słabe wyniki nauczania, jego absencja jest bardzo duża. Od początku edukacji miał problemy z nauką - opanowaniem materiału. Powtarzał klasę zerową, pierwszą i czwartą w szkole podstawowej.

Obraz ucznia na podstawie ocen opisowych w klasie pierwszej

Jacek ma trudności z koncentracją uwagi, ubogi zasób słownictwa, liczne wady wymowy, nie rozumie poleceń nauczyciela, nie odpowiada na pytania, jest nieśmiały. Nie czyta, nie zna liter, nie dokonuje analizy
i syntezy wyrazów. Wykazuje ogólne niezrozumienie treści i niechęć do czytania. Nie opanował wzorów liter i ich połączeń. Nie potrafi napisać wyrazów i zdań z pamięci. Pisze tylko na zasadzie odwzorowania,
z trudnościami. Nie zna cyfr i nie potrafi ich zapisać. Nie opanował pojęcia liczby, nie potrafi porównywać wartości liczbowych, nie opanował pojęcia dodawania i odejmowania. Nie rozumie treści prostych zadań tekstowych
i nie potrafi ich rozwiązać. Rozpoznaje rośliny i zwierzęta w najbliższym otoczeniu. Starannie wykonuje prace plastyczne i techniczne. Nie śpiewa
i często jest nie przygotowany do zajęć z przedmiotów artystycznych. Jest mało aktywny fizycznie, wykazuje ogólną sprawność fizyczną i potrafi wykonać proste ćwiczenia gimnastyczne. Jest życzliwy w stosunku do innych, posłuszny wobec dorosłych, koleżeński i bezkonfliktowy. Chłopiec pracuje tylko pod kierunkiem nauczyciela, wymaga ciągłej mobilizacji
i motywacji. Chętnie uczestniczy w zajęciach grupowych. Współpracuje podczas zabawy i pracy, jest grzeczny.

Obraz ucznia na podstawie ocen opisowych w klasie drugiej

Informacje o uczniu na podstawie obserwacji nauczyciela. Do szkoły przychodzi bardzo często nieprzygotowany. Obowiązki i zadania podejmuje niechętnie, wykonuje je niedokładnie oczekując pomocy, nie kończy rozpoczętej pracy. Na lekcjach nie odpowiada na pytania nauczyciela, jest bierny, nie może się skoncentrować. Czasami tylko udziela odpowiedzi niepoprawnej i podporządkowuje się poleceniom nauczyciela. Kultura osobista Jacka: obojętny w stosunku do obowiązku szkolnego, niestaranny, niechlujny. Potrafi współdziałać w zabawie. Łatwo nawiązuje kontakt
z innymi dziećmi, jest koleżeński, wykazuje właściwy stosunek do nauczyciela. Wyniki w nauce. Wypowiada się niechętnie, nie potrafi zamykać myśli w formie zdania, ma trudności wynikające z ubogiego słownictwa, wypowiada się pojedynczymi słowami. Na zadane pytania odpowiada zdawkowo. Słuchanie tekstów literackich lub nagrań jest rozproszone z oznakami znudzenia. Czyta sylabizując, nie rozumie czytanego tekstu. Kształt pisma poprawny, odwzorowuje popełniając błędy. Nie radzi sobie z pisaniem z pamięci i ze słuchu. Nie pracuje
w domu. Wykonuje działania w zakresie 20 na konkretach, obliczenia w za-kresie 100 bardzo słabo porównuje, zapisuje, dodaje i odejmuje. Bardzo słabo zna tabliczkę mnożenia. Nie rozwiązuje zadań tekstowych. Nie potrafi samodzielnie odczytać godzin i temperatury. Ma problemy
z obliczeniami kalendarzowymi, myli lub nie nazywa dni tygodnia, nazw miesięcy. Ma kłopoty ze rozumieniem pojęć m, cm, mm ,1 ,kg, dag i różnic między nimi. Chętnie nawiązuje kontakt z rówieśnikami. Zna słabo własną miejscowość, jej krajobraz, roślinność, zwierzęta, zajęcia ludzi, zabytki. Słabo rozpoznaje i nazywa podstawowe. Dobrze zna i nazywa wybrane rośliny i zwierzęta żyjące na łące i w lesie. Ma kłopoty ze zrozumieniem pojęć ssak, ptak, owad. Ma kłopoty ze scharakteryzowaniem zmian zachodzących w przyrodzie. Przestrzega zasady bezpieczeństwa w szkole. Podejmuje działania artystyczno- techniczne. Prace wykonuje nieestetycznie, posługuje się ubogim zestawem barw. Niechętnie bierze udział w lekcjach muzyki, słabo zapamiętuje teksty piosenek. Słabo rozumie konieczność dbania o własne zdrowie i higienę. Potrafi i lubi wykonywać ćwiczenia gimnastyczne, rytmiczno - taneczne, brać udział
w grach sportowych i zabawach ruchowych. Jest zwinny, szybki i zręczny.
We wrześniu 2000 r. (rozpoczął naukę w klasie piątej) uczeń został przebadany przez Poradnie Psychologiczno - Pedagogiczną i otrzymał orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.
Diagnoza: upośledzenie umysłowe lekkiego stopnia. Przewaga inteligencji praktycznej nad werbalną. Chłopiec dysponuje bardzo skromnym zasobem słownictwa i niewielkim zakresem wiedzy ogólnej. Spośród badanych funkcji lepiej rozwinięte są: wyobraźnia przestrzenna oraz spostrzegawczość. Dziecko nie lubi się uczyć. Wykazuje natomiast sporo inicjatywy podczas prac gospodarczych w domu. Jest chętny do pracy. Lubi wysiłek fizyczny. Spośród przedmiotów szkolnych preferuje j. polski
i wychowanie fizyczne. W zaleceniach zwrócono uwagę, aby dopilnować noszenia okularów przez chłopca. Po przeprowadzonych badaniach uczeń kontynuował naukę w dotychczasowej szkole. Klasę piątą kończy
z przewagą ocen dopuszczających. Oceny dostateczne otrzymuje
z wychowania fizycznego, plastyki i religii. Zachowanie jego oceniono na poprawne. Naukę w klasie szóstej rozpoczął już w Szkole Specjalnej, do której przybył z następującą opinią: „ już od początku edukacji szkolnej miał ogromne trudności z opanowaniem podstawowych umiejętności
i wiadomości przewidzianych programem nauczania. Trudności
z czytaniem, pisaniem i liczeniem utrzymują się do chwili obecnej. Nie potrafi wykonać samodzielnie najprostszych zadań. Jest chłopcem bardzo cichym, skrytym, nieśmiałym, z oporem odejmuje kontakt z nauczycielami, na pytania odpowiada pojedynczymi wyrazami.
W trakcie wizyty w Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w 2001 r. odmówił udziału w badaniach. Ponowne badanie odbyło się w 2003 r. Tym razem chłopiec współpracował z badającymi go psychologiem
i pedagogiem aczkolwiek z pewnymi oporami. Rodzice zostali poinformowani o konieczności formy kształcenia, nie wyrazili jednak zgody na zmianę szkoły. Chłopiec wymaga bardzo życzliwego traktowania. Wobec dorosłych jest posłuszny, grzeczny, nigdy nie zdarzyło się żeby naruszył dyscyplinę pracy podczas lekcji i przerw śródlekcyjnych. Lubiany przez kolegów, bezkonfliktowy, życzliwy i uczynny. Do szkoły uczęszczał systematycznie. Ze względu na trudną sytuacje materialną rodziny był objęty bezpłatnym dożywianiem w stołówce szkolnej".

Obraz ucznia w Szkole Specjalnej

W ciągu nauki w klasie szóstej Jacek opuścił 752 godziny w tym nieusprawiedliwionych 504 i uzyskał najgorszą średnią ocen w klasie. „Jest uczniem trudno dostępnym i nieśmiałym. Na lekcjach nie wykazuje żadnego zaangażowania. Jest grzeczny i wykonuje wszystkie polecenia nauczycieli. Jest zadbany i zawsze schludnie ubrany. Posiada wszystkie zeszyty i uzupełnione w nich lekcje, w których nie uczestniczył. Chłopiec nie sprawia żadnych problemów wychowawczych. Jest spokojnym , mało zaangażowanym w życie szkoły uczniem. Jego kultura osobista jest dobrze oceniana przez innych nauczycieli" - taką opinię uzyskał kończąc klasę szóstą.
Ze sprawdzianu opanowania wiedzy i umiejętności na zakończenie klasy szóstej uzyskał 10 punktów na 40 możliwych z czego za pisanie 0 pkt. na 8 możliwych oraz za wykorzystywanie wiedzy w praktyce 2 pkt. na 12 możliwych.

Propozycja rozwiązania problemu

W chwili obecnej, będąc uczniem l klasy gimnazjalnej uczeń nie wykazuje żadnych postępów, jego frekwencja jest bardzo niska. Uczeń jest kierowany na ponowne badanie psychologiczno - pedagogiczne ponieważ zachodzi duże prawdopodobieństwo uwstecznienia. Uzyskanie kwalifikacji jako umiarkowanie upośledzony umożliwiłoby mu kontynuowanie nauki w zespole terapeutyczno - wychowawczym, w którym znalazłby lepsze warunki do prawidłowego funkcjonowania w szkole. Problemem, jaki zwraca uwagę u tego ucznia, jest ubóstwo wypowiedzi i znacznie ograniczony zasób słów. Możliwe, że ma na to wpływ obniżony poziom serotoniny i noradrenaliny a także hormonu tyroksyny. Badania osób posiadających wybitne zdolności muzyczne potwierdzają hipotezę „zasobów neuronalnych”. Podkreśla się znaczenie wieloletnich ćwiczeń.
U muzyków stwierdzono większą gęstość istoty szarej w tzw. Ośrodku Broki. Obszar ten odpowiada za mowę, ale u profesjonalnych muzyków jest także zaangażowany w grę z nut. Być może nauka muzyki u dzieci upośledzonych mogłaby wzmocnić struktury odpowiedzialne za mowę. Poprawiłoby to komunikatywność u tych osób a w konsekwencji wzrosłaby ich samoocena i uspołecznienie.
Długotrwały trening zwiększa zasoby neuronalne i potwierdzeniem jest tytuł męskie-go arcymistrza szachowego Judit Polgar. Poprzez trening od najwcześniejszych lat jej struktury mózgu odpowiedzialne za rozpoznawanie twarzy zostały zaadaptowane także do błyskawicznego rozpoznawania schematów w grze w szachy. Osiągnięcie mistrzostwa wymaga co najmniej 10 tysięcy godzin intensywnego treningu.
W pracy z osobami upośledzonymi korzystne dla ich rozwoju jest praca zgodna z prawem Yerkesa-Dodsona. Prawo to mówi, że optymalny poziom wykonania zadania jest osiągany przy indywidualnym średnim poziomie pobudzenia. Należałoby zatem wybierać zadania tak, aby uczeń - nie tylko upośledzony - mógł odnieść sukces na swoim indywidualnym średnim poziomie pobudzenia. W ten sposób będzie odczuwał wyższą motywację, będzie więc chętnie ćwiczył i uzyska lepsze rezultaty.


Źródło:
Christian Hoppe, Jelena Stojanovic, Supermózg w obrazie, Charaktery, lipiec 2009