PageRank Checking Icon



Witaj. Jesteś
gościem na mojej stronie.
 
 
 
 
Wypalenie zawodowe
 
   Najszerzej stosowaną w badaniach nad wypaleniem zawodowym jest definicja Maslach, Jackson. Definiuje ona wypalenie jako psychologiczny zespół wyczerpania emocjonalnego, depersonalizacji oraz obniżonego poczucia dokonań osobistych, które może wystąpić u osób, pracujących z innymi ludźmi w pewien określony sposób. Wyczerpanie emocjonalne odnosi się do poczucia danej osoby, że jest nadmiernie obciążona emocjonalnie, a jej zasoby emocji zostały w znacznym stopniu uszczuplone. Depersonalizacja dotyczy negatywnego, bezdusznego lub zbyt obojętnego reagowania na innych ludzi, którzy zwykle są odbiorcami usług danej osoby lub przedmiotem opieki z jej strony. Obniżone poczucie dokonań osobistych odnosi się do spadku poczucia własnej kompetencji i sukcesów w pracy. Freudenberg położył szczególny nacisk na rolę, jaką w wypaleniu odrywa wyczerpanie. Określił wypalenie jako krańcowy stan wyczerpania, spowodowany nadmiernym zapotrzebowaniem na energię i wszelkie jej zasoby, jakimi dysponuje jednostka. W perspektywie egzystencjalnej wypalenie jest opisane jako wynik procesu utraty złudzeń, który zwykle występuje u osób o wysokim poziomie motywacji. Osoba identyfikuje się emocjonalnie pracą, tak, że sukces w pracy jest równoznaczny z sukcesem osobistym, a niepowodzenie w pracy z osobistą porażką. Wypalenie występuje u ludzi, którzy zaczęli pracować w swych zawodach z oczekiwaniem, że będą czerpać z tej pracy poczucie sensu życia. Sukces dostarcza poczucia egzystencjalnego znaczenia, co z kolei wzmacnia pierwotną motywację do pracy. Ta pętla dodatniego sprzężenia zwrotnego może być podtrzymywana bez końca, dopóki dana osoba ma poczucie, że stoi przed poważnymi wyzwaniami, jest wspierana i odnosi sukcesy w pracy. Kiedy te same silnie motywowane osoby wchodzą w stresujące środowisko pracy, w którym przeszkody i niemożliwy do zredukowania stres są maksymalne, natomiast nagrody, wsparcie i wyzwania minimalne nie mogąc osiągnąć celów wypalają się. 
   Wśród uwarunkowań usposabiających do wypalenia u nauczycieli znalazły się: poziom przeżywanego stresu, ocena w kategoriach zagrożenia, mechanizm unikania trudności i nieracjonalne przekonania zawodowe. Aby nie dochodziło do wypalenia badania pokazują, że należy z dużym wyprzedzeniem inwestować w odpowiednie kształcenie i przygotowanie nauczycieli do zawodu. Do zasobów przedmiotowych należą nie tylko kompetencje dydaktyczne  wykładanych przedmiotów, ale także kompetencje społeczne, interpersonalne, wychowawcze i radzenia sobie ze stresem zawodowym. Dane sugerują, że zaangażowanie, któremu towarzyszy pozytywny afirmujący stosunek do życia i pracy, jest czynnikiem naturalnie uodparniającym na wypalenie.
   Wypalenie dotyka również pracowników służy zdrowia. Badania lekarzy ogólnych potwierdziły, że nacechowane emocjonalnie relacje z pacjentami są kluczem do zrozumienia wypalenia zawodowego. Oczekiwania pacjentów czy ich destrukcyjne zachowania mają negatywny wpływ na poziom satysfakcji z pracy i zdrowia psychicznego brytyjskich lekarzy. Roter i Hall udowodnili, że zachowanie jakie pacjent przejawia wobec lekarza jest reakcją na postawę lekarza w stosunku do pacjenta. Negatywna i pełna dystansu postawa wypalonego zawodowo lekarza wobec pacjentów wzmacnia nie tylko odczuwane przez niego poczucia bycia nękanym, ale i rzeczywiste roszczeniowe zachowanie pacjentów. (negatywne sprzężenie zwrotne).Ponadto lekarze, którzy byli nękani przez pacjentów otrzymywali mniej wsparcia społecznego. Wyniki potwierdzają  negatywną korelację pomiędzy wsparciem społecznym a wypaleniem.. Zgodnie z teorią zasobów (Hobfoll) zasoby mają tendencję do zasilania innych zasobów- „spirala osiągnięć”, zaś brak zasobów prowadzi do  dalszego ich uszczuplania „spirala strat” Aby zmniejszyć stopień wypalenia u lekarzy należy zapewnić im środki do odzyskania równowagi w relacji lekarz-pacjent. Można to osiągnąć ucząc lekarzy ogólnych postawy „zdystansowanej troski”
   W grupie zawodowej pielęgniarek istotnymi czynnikami podnoszącymi obciążenie psychiczne okazało się stosowanie mechanizmu kontroli przez unikanie oraz tendencja do oceniania zdarzeń w kategoriach straty lub zagrożenia. Kontrola przez unikanie jest uruchamiana, gdy zdarzenia są negatywnie interpretowane i oceniane i gdy towarzyszy temu przekonanie, że  ma się dość sił, by ich uniknąć W pracy pielęgniarskiej oczekiwanie, że ze strony otoczenia, tzn. od współpracowników i pacjentów, napływać będą negatywne bodźce, może wprost prowadzić do zniechęcenia i wyczerpania, unikania kontaktu z ludźmi będącymi źródłem tej stymulacji i do poczucia braku sukcesu, czyli do wypalenia. Stan ten jest też wynikiem braku rozeznania w swojej sytuacji oraz braku wglądu we własne potrzeby, motywy i dążenia. W toku kształcenia powinny być przedstawiane przykłady pozytywnego wartościowania doświadczeń, stanowiące element składowy utrzymywania (cierpliwość) działający jak bufor wypalenia zawodowego pielęgniarek.
   Pozytywną informacją jest wiedza, że proces wypalenia nawet, gdy się już rozpocznął może zostać przerwany w różnych momentach np. przez ponowną afirmację celów osobistych lub specyficznych dla grupy. Po ustaleniu związku między stresorami a celami występują oznaki ulgi, którą można wykorzystać do produkowania za pomocą „burzy mózgów” twórczych pomysłów, jak zmienić środowisko pracy czy własne nierealistyczne oczekiwania. Aby uniknąć wypalenia trzeba czuć, że jest się skutecznym w osiąganiu ważnych celów zawodowych. Człowiek zdolny do swobodnej, autonomicznej konfrontacji z trudnościami ma przekonania realistyczne, racjonalne, towarzyszy im refleksyjność i dominowanie pozytywnych doświadczeń (tendencja do pozytywnego wartościowania zdarzeń).  Pozytywna strategia radzenia sobie  z wypaleniem zawodowym  trening relaksacyjny (ćwiczenia izometryczne- napięcie mięśni, utrzymanie przez 6 sek i rozluźnienie-powtarzaj 10x), trening radzenia sobie ze stresem- dydaktyczny i poznawczy, trening umiejętności interpersonalnych (doradzanie zamiast pomagania). Ryzyku tego niekorzystnego zjawiska, jakim jest wypalenie można przeciwdziałać stosując strategie pozytywne (poprzez wzmacnianie zasobów) i negatywne (wyeliminowanie uciążliwości zawodowych, zwłaszcza pochodzenia makrospołecznego - niskie zarobki, niski status społeczny, braki materialne i organizacyjne). Stres można także obniżać poprzez właściwy wypoczynek i odnowę psychofizyczną oraz kreatywne spędzanie wolnego czasu i pielęgnowanie zainteresowań pozazawodowych.

Źródło:
Helena Sęk, Wypalenie zawodowe, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009

Katalog Stron

 
Wspierane przez Hosting o12.pl
© 2007 - 2011 Created Piotr & Jerzy Ratajczak